balkanxvijesti.com
Related Articles
Izvor nafte na privatnom posjedu u Bosni i Hercegovini zvuči kao priča iz domena naučne fantastike ili ekonomske utopije, ali za mještane naselja Bare kod Siminog Hana, nedaleko od Tuzle, to je višedecenijska svakodnevica. Na ovom području, tačnije na poljoprivrednom zemljištu u vlasništvu Hajrudina Bilalića, kojeg komšije i poznanici zovu Hajro, supstanca koja po svim karakteristikama odgovara sirovoj nafti već trideset godina slobodno izvire iz dubina tla. Dok se na globalnom nivou vode neprestani ekonomski i politički sukobi oko kontrole nad energetskim resursima, ovaj lokalni fenomen ostaje potpuno neiskorišten i prepušten silama prirode, otičući direktno u obližnji vodotok.
Vlasnik parcele već godinama bezuspješno pokušava skrenuti pažnju javnosti i nadležnih organa na ono što smatra neprocjenjivim prirodnim bogatstvom. Na njegovom imanju mrlje tamne, uljane tečnosti prekrivaju tlo, stvarajući prepoznatljiv miris i vizuelni trag koji svjedoči o prisustvu ugljovodonika u plitkim podzemnim slojevima. Za lokalno stanovništvo, ovo je postala uobičajena pojava, ali za stručnjake i ekologe otvara brojna pitanja o geološkom potencijalu, ali i ekološkoj sigurnosti cijelog tog područja.
Decenijski izvor nafte u Siminom Hanu
Priča o ovom neobičnom prirodnom fenomenu započinje sada već davne 1996. godine, neposredno nakon završetka ratnih dešavanja u Bosni i Hercegovini. U tom periodu, Hajrudin Bilalić je odlučio detaljno očistiti i urediti zapuštenu porodičnu parcelu koja je prethodno godinama služila kao divlja deponija smeća i odlagalište otpada. Tokom raščišćavanja nagomilanih slojeva smeća, Bilalić je na jednom dijelu njive primijetio tamnu, gustu mrlju na površini zemlje koja se neprestano širila i obnavljala bez obzira na vremenske prilike ili mehaničko uklanjanje tla. Od tog trenutka, pa sve do danas, ovaj specifični izvor nafte nikada nije prestao da izbija na površinu.
Vlasnik imanja objašnjava da tekućina u kontinuitetu teče već tri decenije, stvarajući stalne masne tragove koji se polako slijevaju prema lokalnoj rječici. Tokom svih ovih godina, Bilalić je pažljivo pratio ponašanje izvorišta i primijetio da intenzitet isticanja ne opada čak ni tokom sušnih ljetnih mjeseci, što u njemu budi snažno uvjerenje da se ispod njegove njive nalazi stabilan i obiman rezervoar ovog energenta. Svjestan ekonomske vrijednosti sirovine koja doslovno izvire pod njegovim nogama, on često izražava žaljenje što potencijal ovog lokaliteta ostaje potpuno neistražen.
Geološki kontekst i istorija istraživanja u tuzlanskoj regiji
Tuzlanska regija je kroz istoriju prepoznata po svojim izuzetnim prirodnim i mineralnim bogatstvima, prvenstveno po eksploataciji soli i uglja, što je decenijama činilo osnovu industrijskog razvoja ovog dijela Bosne i Hercegovine. Međutim, geološki sastav tla sjeveroistočne Bosne, posebno na potezu prema obroncima planine Majevice, već dugi niz godina privlači pažnju istraživača zbog indikacija o prisustvu tečnih i gasovitih ugljovodonika. Prirodna isticanja nafte na površinu zemlje nisu nepoznat pojam u geologiji; ona se javljaju u oblastima gdje tektonski poremećaji i poroznost stijena omogućavaju fluidima pod visokim pritiskom da migriraju iz dubljih ležišta ka površini.
Zvanične institucije u Bosni i Hercegovini periodično prate ovakve pojave, a sveobuhvatna istraživanja i stručne analize u entitetu koordinira Federalni zavod za geologiju, koji posjeduje arhivske podatke o ranijim ispitivanjima tla na širem području tuzlanskog basena. Istorijski zapisi pokazuju da su na sjeveru i sjeveroistoku Bosne još sredinom i krajem dvadesetog vijeka vršena preliminarna seizmička i istražna bušenja od strane velikih regionalnih energetskih kompanija. Iako su mnoga od tih istraživanja obustavljena prije donošenja konačnih zaključaka o komercijalnoj isplativosti, ovaj registrovani izvor nafte u Siminom Hanu predstavlja fizički dokaz da podzemni rezervoari i dalje aktivno komuniciraju s površinom tla.
Ekološki uticaj i neobična svakodnevna upotreba
Na Bilalićevoj njivi nafta danas izbija na površinu na tačno dva definisana mjesta, formirajući male, ali konstantne tačke isticanja. Prvi izvor nafte lociran je neposredno uz jednu staru metalnu cijev koja je davno ranije postavljena na imanju, dok je drugi izvor nafte djelimično skriven u gustom šipražju i divljem rastinju, svega nekoliko metara udaljen od prvog. Hajrudin Bilalić rado pokazuje ove lokacije posjetiocima i novinarima koji s vremena na vrijeme posjete njegovo imanje u potrazi za ovom neobičnom pričom. Kako bi dokazao autentičnost pojave, on pred posjetiocima prstima zahvati tamnu tekućinu sa površine vode i nanese je na ruke, nazivajući je kroz osmijeh pravim “crnim zlatom”.
Pored toga što privlači pažnju radoznalaca, ovaj mještanin tvrdi da je pronašao i vrlo neobičnu ličnu primjenu za supstancu koja izvire na njegovom imanju. Naime, Bilalić navodi da tokom vrelih ljetnih dana koristi sirovu naftu direktno na svojoj koži kako bi se zaštitio od sunčevog zračenja. Prema njegovim tvrdnjama, uprkos dugotrajnom boravku na suncu nakon nanošenja tečnosti, nikada nije zadobio opekotine. S druge strane, ekološki aspekt ove situacije izaziva zabrinutost, s obzirom na to da nekontrolisano isticanje ugljovodonika u okolno zemljište i lokalne vodotoke može imati negativne posljedice po floru i faunu, što dodatno ukazuje na potrebu za hitnom reakcijom nadležnih službi.
Potreba za dubokim bušotinama i institucionalna tišina
Iako lokalna zajednica već godinama zna za ovaj fenomen, ozbiljna industrijska i naučna evaluacija nalazišta do danas je izostala. Bilalić ističe da su njegovo imanje u prošlosti posjećivale različite delegacije i stručni timovi, uključujući i geologe iz inostranstva koji su vršili površinske preglede i analizirali uzorke tečnosti. Prema informacijama koje je tada saznao od stručnjaka, površinske manifestacije su samo spoljni indikator potencijalno znatno većeg podzemnog rezervoara. Međutim, da bi se utvrdila stvarna ekonomska opravdanost i tačne količine nafte, neophodno je izvesti kompleksna dubinska istraživanja koja podrazumijevaju izradu bušotine duboke i do 3.000 metara.
Troškovi ovakvih specijalizovanih projekata su izuzetno visoki i zahtijevaju znatna finansijska sredstva koja mogu obezbijediti samo velike energetske kompanije ili država kroz koncesione ugovore. Dok u rukama drži novinske naslove koji govore o globalnoj borbi za energetske resurse, Hajrudin Bilalić naglašava da ovaj neiskorišteni izvor nafte predstavlja propuštenu priliku za cijelu zajednicu. “Bog nam dao crno zlato. Ovo bi mog galaktički rečeno biti sreća za nas Bosance. Da nas niko ne ucjenjuje, nego da mi znamo iskoristiti ono što imamo”, ističe on, izražavajući nadu da će nadležne institucije i “vladari” konačno prepoznati vrijednost ovog resursa i spriječiti njegovo dalje propadanje.
